W związku z „Procesem suwalskim” – wywiad z prof. Rafałem Matyją

Mejlową rozsyłką trafił do mnie z Polski skrót wywiadu z prof. Rafałem Matyją. Sam wywiad, autorstwa Michała Sutkowskiego, ukazał się niedawno w Krytyce Politycznej. Poniżej, pozwalam sobie przytoczyć, za Newsweekiem, podsumowanie tego długiego artykułu, który tłumaczy takie zjawiska jak trwający już prawie dwa lata haniebny Proces Suwalski.

Przypominam, że kolejna rozprawa, po dwukrotnym uniewinnieniu obwinionych przez Sąd Rejonowy oraz dwukrotnej apelacji oskarżyciela publicznego  i dwukrotnym uchyleniu uniewinniającego wyroku przez Sąd Okręgowy, odbędzie się w Sądzie Rejonowym w Suwałkach w dniu 28 grudnia 2017 roku, o godzinie 9:30.

PiS wykręca kolejne bezpieczniki. Żyjemy już w innym państwie.

Rafał Matyja – politolog, publicysta, wykładowca akademicki. Współpracownik miesięcznika „Nowa Konfederacja”. Fot. wsiz.rzeszow.pl

„PiS wykręca ostatnie bezpieczniki, do których opozycja może się odwołać w systemie demokratycznym – ostrzega politolog, prof. Rafał Matyja. Oskarżając politycznych przeciwników o zdradę rządząca partia tworzy sytuację niezwykle niebezpieczną. Dlaczego? – Bo kiedy tzw. krytyczne interesy władzy będą zagrożone, nie wiadomo, jak się zachowa system sądownictwa – mówi prof. Matyja w rozmowie z Krytyką Polityczną.

Zdaniem politologa, twórcy pojęcia „IV Rzeczpospolita” i konserwatysty, PiS pokazał już, że łamiąc konstytucję i demokratyczne procedury potrafi się posunąć bardzo daleko. Przykłady? Zmiany w Trybunale Konstytucyjnym i przejęcie mediów publicznych. – Obawiam się, że z sądami będzie podobnie – twierdzi Matyja.

Czy zdaniem Matyi wszystkie wprowadzone już i dopiero wprowadzane zmiany w najważniejszych instytucjach państwa składają się na „radykalną” modyfikację ustroju? Politolog twierdzi, że nie, ale nie wyklucza, że suma działań PiS w ciągu czteroletniej kadencji może się na taką zmianę złożyć.

„Na pewno mamy już inne państwo niż dwa lata temu – złamano kilkakrotnie konstytucję, bo zmieniano ją bez procedur konstytucyjnych, wykręcono bezpieczniki, będące istotą ustroju liberalno-demokratycznego” – podkreśla Matyja.

Czym grozi oskarżanie opozycji o zdradę?

Naukowiec uważa, że wymiana premiera to, przynajmniej na razie, niewiele znaczący gest. Dopiero przyszłe działania Morawieckiego mogą pokazać, czy jego awans zmienił sytuację wewnątrz obozu władzy. Zdaniem Matyi o wiele ważniejszy od personalnych roszad jest „utrzymujący się bardzo ostry ton wobec opozycji”. Rafał Matyja:

„Wypowiedzi polityków tworzą klimat, w którym nie mamy do czynienia z walką dwóch partii o władzę, ale próbą ustawienia opozycji w roli wrogów państwa”.

Matyja podkreśla, że bardzo ostry spór, w którym obie strony krytykują swoje działania jest w polityce czymś naturalnym. Jednak jego zdaniem od kilku miesięcy „konflikt wykroczył poza znany dotąd horyzont”:

„Atmosfera wobec opozycji budowana świadomie co najmniej od lata – od czasu paniki wokół rzekomego „astroturfingu” przez legendarne paski TVP Info, a do tego jeszcze oskarżenia o Targowicę, czyli de facto o zdradę, tworzą klimat, w którym nie mamy do czynienia z walką dwóch partii o władzę, ale z próbą ustawienia opozycji w roli wrogów państwa.”

Taka sytuacja jest, zdaniem Matyi, bardzo groźna kiedy dojdzie do poważnego kryzysu. W demokratycznym państwie opozycja mogłaby się odwołać do niezależnych instytucji – sądów, Trybunału Konstytucyjnego, komisji wyborczej, publicznych mediów. Ale te „bezpieczniki” zostały wykręcone.

„Wyobraźmy sobie moment kryzysu: mamy sądownictwo pod kontrolą władzy, przejęty Trybunał Konstytucyjny i media publiczne. W efekcie opozycja nie ma żadnego punktu zaczepienia – w każdym państwie demokratycznym działają lepsze czy gorsze instytucje arbitrażu, to znaczy takie, które nie są w sporze stronnicze ex definitione. Dziś ich właściwie nie ma. A kiedy tak łatwo przychodzi pomawiać opozycję o zdradę i konszachty z wrogimi siłami, to i łatwo przekroczyć próg, gdy opozycja jest po prostu eliminowana z normalnej rywalizacji.”

Chodzi o odebranie jednej ze stron możliwości normalnego uczestniczenia w politycznym sporze, wprowadzenie „nierównych reguł gry”. – Zwykle wiąże się to właśnie z kryminalizacją działań opozycji, z ograniczaniem prawa do manifestacji, karami dla mediów – tłumaczy Matyja.

Dwa scenariusze

Zdaniem politologa iluzją jest przekonanie, że Jarosław Kaczyński ma pełną kontrolę nad sytuacją w Polsce czy nawet w PiS. Dlatego możliwa jest przypadkowa i zupełnie niezależna od woli prezesa eskalacja konfliktu.

Matyja kreśli dwa scenariusze. W pierwszym dochodzi do głębokiego kryzysu politycznego, a część instytucji państwa poinstruowanych przez oficjalną propagandę o tym, kim jest „tak naprawdę” opozycja – nie zachowuje się jak arbiter, tylko strona konfliktu.

„Naturalną odpowiedzią na kryminalizację części działań opozycji jest radykalizacja i postawa, która odrzuca legalizm, odrzuca uznanie prawomocności władzy. Kryzys, nad którym nikt już nie panuje, zaczyna „dziać się” sam – i w sytuacji, kiedy brakuje wspomnianych już bezpieczników, mamy wariant ukraiński. I wtedy już wiadomo, że konfliktu nie rozstrzygną żadne normalne wybory, bo obie strony czują, że to nie ma sensu” – uważa politolog.

Drugi możliwy wariant to

„skuteczne zablokowanie dryfu ustrojowego ku modelowi węgierskiemu czy rosyjskiemu przez opozycję i protesty społeczne. Nie chodzi nawet o odsunięcie PiS od władzy, tylko zablokowanie tego najgorszego scenariusza” – twierdzi Matyja.

Podkreśla przy tym, że nie wiadomo, który scenariusz jest bliższy realizacji.

„Wiele drobnych rzeczy będzie decydować o przebiegu zdarzeń, a fatalistyczne mówienie o nieuniknionym scenariuszu oznaczałoby, że system się domknął. Tak nie jest, zostaliśmy wytrąceni z poprzedniego, ale całość jest daleka od stanu równowagi” – tłumaczy.

Pełny tekst wywiadu:

Źródło powyższego tekstu:

Reklamy
Ten wpis został opublikowany w kategorii Polityka, Praworządność i oznaczony tagami . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s